KIỂM SOÁT MẢNG BÁM TRONG VỆ SINH RĂNG MIỆNG HÀNG NGÀY

                                                                           Ths.BS Đăng Hoàng Mai- BVQ1

Cơ thể con người là một thể thống nhất, có sự liên hệ chặt chẽ giữa các bộ phận với nhau. Do đó chỉ cần một vấn đề ở răng miệng như sâu răng, đau niêm mạc nướu cũng sẽ ảnh hưởng đến cả cơ thể. Bởi thức ăn không được nhai kỹ khi chuyển xuống da dày sẽ tiêu hóa không tốt, dẫn đến không hấp thu đầy đủ các chất dinh dưỡng từ đó gây ra vấn đề cho các bộ phận khác trong cơ thể.

Sâu răng và bệnh nha chu là hai bệnh lý răng miệng chiếm tỉ lệ cao (>90%) ở người trưởng thành. Nguyên nhân chủ yếu là do đánh răng sai cách và không sử dụng biện pháp hỗ trợ vệ sinh răng miệng nào khác ngoài việc chải răng, dẫn đến tăng nguy cơ sâu răng cũng như viêm nướu, hôi miệng.

Hiện nay, chúng ta thường dùng từ “đánh răng” để chỉ việc vệ sinh răng miệng bằng bàn chải với kem đánh răng. Tuy nhiên điều này vô tình hướng đến việc chải răng sai cách đó là chỉ chú ý đến vùng răng mà quên mất việc chải nướu. Nướu là một phần của lớp mô mềm che phủ trong miệng, bao quanh cổ răng. So với niêm mạc môi và má, hầu hết các mô nướu đều dính chặt vào khung xương bên dưới và chỉ hở ở phần viền nướu từ 0,5 - 2mm uốn lượn theo cổ răng. Đây là nơi dễ tích tụ mảng bám trong quá trình ăn uống và các mảng bám này chứa đựng rất nhiều vi khuẩn dính chặt vào bề mặt răng, đặc biệt là vùng cổ răng. Mảng bám sẽ không bị loại bỏ hoàn toàn bằng súc miệng hay chỉ bằng việc chải răng.

Như vậy chải răng thế nào cho đúng cách và nên sử dụng những phương tiện nào bổ sung hiệu quả cho việc chải răng ? Dưới đây là một số thói quen, quan niệm sai về việc vệ sinh răng miệng và sự thật về chúng:

1. Chỉ cần đánh vào bề mặt răng là đủ

Như đã đề cập, sự thật là viền nướu mới là nơi tích tụ nhều vi khuẩn và cần được làm sạch nhất. Do đó hãy quên từ “đánh răng” mà phải luôn nhớ việc “chải nướu”. Khi chải răng, cần nghiêng bàn chải 45 độ, đặt lông bàn chải một phần ở trên nướu, một phần ở trên cổ răng sau đó ấn lông bàn chải lọt vào khe nướu và chải hất về phía mặt nhai. Sau khi chải xong bạn chỉ cần kiểm tra vùng cổ răng, nếu bề mặt cổ răng sạch bong, không còn mảng bám nghĩa là việc chải răng đã đạt yêu cầu. Tuy nhiên những mảng bám giữa các kẽ răng vẫn còn đọng lại, do bàn chải không thể nào tiếp cận và làm sạch được những vị trí này và khi đó chúng ta phải cần đến những phương tiện bổ sung khác cho bàn chải.

2. Không dám chải răng vào những vùng bị chảy máu

Chúng ta thường có tâm lý lo lắng khi chải răng và thấy trong nước bọt có dấu hiệu chảy máu. Trên thực tế, chảy máu nướu là dấu hiệu vùng nướu đang bị viêm, đỏ và cần được làm sạch kỹ hơn. Hãy theo dõi tình trạng này sau vài ngày vệ sinh răng miệng và nếu chúng vẫn tiếp tục, hãy  đến bác sĩ răng hàm mặt để được khám và hỗ trợ làm sạch vùng nướu viêm của bạn.

1

Hình 1: Bệnh nhân nam 30 tuổi, đến khám tại phòng Răng Hàm Mặt Bệnh viện quận 1 với tình trạng vôi răng, mảng bám nhiều, nướu viền sưng viêm đỏ, chảy máu nướu khi chải răng khiến bệnh nhân lo lắng.

3. Chải răng không cần phải theo thứ tự

Khi chải răng, chúng ta thường cầm bàn chải bằng bàn tay thuận của mình và khi đó thường hay có xu hướng chải kỹ vùng răng phía đối diện. Ví dụ khi bạn thuận tay phải, bạn sẽ hay chải kỹ vùng hàm bên tay trái hơn phần bên tay phải à thực tế là bạn nên chải răng theo trình tự từ phải qua trái, từ trên xuống dưới, trừ mặt ngoài ra mặt trong rồi tới mặt nhai để tránh bỏ sót các vùng nhất là vùng mặt trong hàm dưới và mặt ngoài răng khôn hàm trên.

4. Há miệng càng to càng tốt

Nhiều người có thói quen há miệng to và gồng cứng cơ môi má khi chải răng, điều này dẫn đến việc bàn chải khó đưa vào làm sạch vùng cổ răng và vùng nướu mặt ngoài các răng cửa hàm dưới cũng như mặt ngoài răng khôn hàm trên à  Ngược lại, bạn hãy thư giãn cơ mặt, thả lỏng cho mềm môi má để có thể đặt một phần lông bàn chải phía trên nướu và làm sạch vùng cổ răng. Tương tự với vùng răng hàm hàm trên, khi chải răng bạn hơi ngậm miệng lại để đầu bàn chải luồn vào tận cùng răng khôn thay vì bị má chặn lại.

5. Chải răng càng mạnh càng sạch

Chải răng theo chiều ngang (như kiểu kéo đàn) từ lâu đã được nhiều người biết đến là một thói quen không tốt, gây mòn và ê buốt cổ răng. Hiện nay, đa phần mọi người đã biết cách chải răng đúng theo chiều dọc hoặc xoay tròn. Tuy nhiên bạn cần lưu ý là không nên dùng lực chà vào răng quá mạnh sẽ gây hiện tượng xói mòn mà chỉ nên sử dụng động tác ấn, rung nhẹ nhàng ờ cổ tay.

6. Cạo lưỡi thật kỹ

Sau khi chải răng, chúng ta hay cố gắng cạo thật sạch mảng bám trên lưng lưỡi bằng cây cạo lưỡi. Thói quen này về lâu dài sẽ gây tổn thương các nụ vị giác trên bề mặt lưng lưỡi và làm giảm vị giác khi ăn. à Do đó, không cần cạo quá sạch bề mặt lưỡi mà chỉ nhẹ nhàng cạo bỏ phần lớn bựa thức ăn.

7. Chải răng vào buổi sáng sau khi thức dậy

Việc chải răng quan trọng nhất là sau khi ăn xong nhằm loại bỏ mảng bám chứa vi khuẩn độc hại gây sâu răng và viêm nướu. Vì vậy, nếu bạn đã chải răng vào buổi tối sau khi ăn xong thì vào sáng hôm sau, khi thức dậy, bạn không cần phải chải răng lại vì chúng sẽ gây mòn răng không cần thiết. Cảm giác hôi miệng do nước bọt cô đặc trong khi ngủ sẽ bị loại bỏ đi ngay bằng việc súc miệng. Hãy thưởng thức bữa sáng sau đó mới tiếp tục chải răng.

      Những  phương tiện bổ sung cho việc chải răng:

Bàn chải không thể làm sạch toàn bộ các răng mà chỉ làm sạch được bề mặt trơn, phẳng. Đối với kẽ răng, lông bàn chải không thể tiếp cận tới do đó cần dùng thêm các phương tiện hỗ trợ làm sạch vùng này sau khi chải răng bằng bàn chải

  •  Chỉ nha khoa

 Chỉ nha khoa là loại chỉ tơ chuyên dùng trong nha khoa, không phải là chỉ may quần áo, bề mặt sợi được phủ một lớp sáp để tránh làm tổn thương gai nướu. Hai điểm cần lưu ý khi sử dụng chỉ nha khoa đó là khi đưa chỉ qua điểm tiếp xúc giữa hai răng cần nhẹ nhàng kéo hai đầu sợi chỉ ôm sát răngđi vào tận khe nướu. Nha sĩ khuyên dùng chỉ nha khoa 2 lần / ngày để tránh nhồi nhét thức ăn gây viêm nướu, sâu răng và hôi miệng.

  •  Tăm xỉa răng

Không nên dùng tăm tre với đầu nhọn mà chỉ nên sử dụng tăm xỉa răng bằng nhựa tổng hợp, dẻo mảnh  với đầu tăm được bo tròn để tránh đâm vào gai nướu gây tổn thương và tụt nướu, động tác tới lui nhẹ nhàng.

  •  Bàn chải kẽ răng

Bàn chải kẽ răng là một dạng bàn chải nhỏ có từ 3-5 túm lông ở đầu, thường được dùng giữa các răng để làm sạch vùng kẽ. Đối với những kẽ răng lớn và thưa, bàn chải kẽ răng thích hợp để làm sạch hơn chỉ nha khoa. Có nhiều size từ nhỏ đến lớn tùy vào khe hở kẽ răng. Điểm lưu ý là luôn áp sát bàn chải vào bề mặt răng và chỉ nên đưa bàn chải kẽ răng vào những vùng bàn chải lọt qua được, không nên cố gắng dùng lực đẩy tới khi bàn chải bị chặn lại. Một bàn chải kẽ răng có thể dùng khoảng 7-10 ngày.

2

Hình 2: Bàn chải kẽ răng

  • Tăm nước

Tăm nước là một dụng cụ cầm tay bằng điện, sử dụng nước dạng tia để tạo lực loại bỏ thức ăn giữa các răng và giúp xoa nắn, tuần hoàn nướu.Với chi phí khá cao, hiện nay dụng cụ này còn ít được biết tới tại Việt Nam.

Quan trọng hơn hết, chúng ta phải chịu trách nhiệm cho sức khỏe răng miệng nói riêng và sức khỏe toàn thân nói chung. Hãy cạo vôi răng và kiểm tra răng miệng định kỳ 6 tháng 1 lần tại phòng khám chuyên khoa răng hàm mặt  Bác sĩ nha khoa chỉ là người hỗ trợ điều trị răng miệng và hướng dẫn bệnh nhân tự chăm sóc răng miệng tại nhà. Bởi lẽ, cải thiện những thói quen vệ sinh răng miệng đúng cách hàng ngày quan trọng hơn việc điều trị và sử dụng thuốc. 

Lần cập nhật cuối lúc Thứ sáu, 05 Tháng 4 2019 08:51